Badania ultradźwiękowe Phased Array (PAUT) to zaawansowana metoda badań nieniszczących przeznaczona do kontroli jakości złączy spawanych. Wykorzystuje wieloelementowe głowice ultradźwiękowe oraz elektroniczne sterowanie wiązką fal, co umożliwia bardzo dokładne wykrywanie i obrazowanie niezgodności.
Metoda PAUT zapewnia wysoki poziom dokładności, powtarzalności i bezpieczeństwa, dlatego jest szeroko stosowana.
Gdzie i kiedy wykonuje się badania PAUT spoin?
Badania PAUT stosuje się na różnych etapach realizacji konstrukcji spawanych:
odbiory końcowe spoin doczołowych i pachwinowych,
kontrole międzyoperacyjne,
badania po naprawach spawalniczych,
okresowe kontrole eksploatacyjne.
Metoda znajduje zastosowanie m.in. w energetyce, petrochemii, offshore, budownictwie stalowym i przemyśle maszynowym.
Rodzaje prezentacji wyników PAUT
W badaniach Phased Array spoin standardowo wykorzystuje się następujące formy obrazowania:
A-scan
jednowymiarowa prezentacja sygnału amplituda–czas,
umożliwia ocenę głębokości i charakteru wskazania.
B-scan
przekrój wzdłużny spoiny,
obrazuje położenie nieciągłości w funkcji długości spoiny i głębokości.
C-scan
widok planarny (rzut z góry),
umożliwia mapowanie spoiny oraz ocenę rozmiaru i rozmieszczenia wad.
S-scan (skan sektorowy)
jednoczesna prezentacja wielu kątów w jednym obrazie,
szczególnie przydatna przy badaniu spoin doczołowych.
Jak przebiega badanie PAUT spoin?
- Analiza dokumentacji technicznej
Określenie geometrii złącza, grubości materiału i kryteriów akceptacji. - Kalibracja systemu PAUT
Kalibracja sprzętu ultradźwiękowego zgodnie z wymaganiami normy. - Skanowanie złącza spawanego
Przesuwanie głowicy wzdłuż spoiny z jednoczesną rejestracją danych. - Obrazowanie i analiza danych
Interpretacja A-scan, B-scan, C-scan i S-scan. - Ocena i raportowanie
Określenie lokalizacji, wielkości i charakteru niezgodności oraz sporządzenie raportu.
Co pozwalają wykryć badania PAUT spoin?
Metoda PAUT umożliwia wykrycie i ocenę m.in.:
braku przetopu,
przyklejeń,
pęknięć wewnętrznych i powierzchniowych,
porowatości i skupisk porów,
niezgodności objętościowych,
wad powstałych podczas eksploatacji.
PAUT pozwala dokładnie określić położenie, wielkość i orientację nieciągłości, co znacznie przewyższa możliwości klasycznego UT.
Normy dotyczące badań PAUT spoin
Badania Phased Array spoin realizowane są zgodnie z obowiązującymi normami:
PN-EN ISO 13588:2019 -Badania nieniszczące spoin – Badanie ultradźwiękowe – Stosowanie zautomatyzowanej techniki głowicy mozaikowej
PN-EN ISO 19285:2017-Badania nieniszczące spoin – Badania ultradźwiękowe techniką głowicy mozaikowej (PAUT) – Kryteria akceptacji
PN-EN ISO 18563-1:2023 Badania nieniszczące – Charakteryzowanie i weryfikacja aparatury do ultradźwiękowej techniki phased array – Część 1: Aparatura
PN-EN ISO 18563-2:2017-11 – wersja angielska Badania nieniszczące – Charakteryzowanie i weryfikacja aparatury ultradźwiękowej z głowicami wieloprzetwornikowymi – Część 2:Głowice
PN-EN ISO 18563-3:2016-02 – wersja angielska Badania nieniszczące – Charakteryzowanie i weryfikacja aparatury ultradźwiękowej z głowicami wieloprzetwornikowymi – Część 3: Aparatura kompletna
PN-EN ISO 20601:2019-03 – wersja angielska Badania nieniszczące spoin – Badania ultradźwiękowe – Stosowanie zautomatyzowanej techniki głowicy mozaikowej dla cienkościennych elementów stalowych (od 3,2-8mm)
PN-EN ISO 23243:2021-06 – wersja angielska Badania nieniszczące – Badania ultradźwiękowe techniką phased arrays – Terminologia