Badania wizualne (VT – Visual Testing) to podstawowa, a jednocześnie najczęściej stosowana metoda badań nieniszczących, służąca do oceny jakości złączy spawanych, odkuwek, odlewów itp. bez ingerencji w ich strukturę. Pozwalają szybko i skutecznie określić, czy wykonane elementy spełniają wymagania techniczne oraz czy nadają się do dalszej eksploatacji lub obróbki.
Gdzie i kiedy wykonuje się badania wizualne?
Badania VT stosuje się praktycznie na każdym etapie produkcji elementów a najczęściej przeprowadzanym badaniem wizualnym jest badanie złączy spawanych:
1. Przed spawaniem
ocena krawędzi przygotowanych do spawania,
sprawdzenie czystości powierzchni,
weryfikacja poprawności przygotowania rowka.
2. W trakcie procesu spawania
kontrola po poszczególnych przebiegach,
identyfikacja ewentualnych niezgodności, zanim powstaną kolejne warstwy spoiny.
3. Po zakończeniu spawania (kontrola końcowa)
ocena jakości i wyglądu gotowej spoiny,
weryfikacja zgodności z dokumentacją techniczną, normami i wymaganiami odbiorcy.
4. W trakcie eksploatacji
okresowe przeglądy konstrukcji,
kontrola miejsc narażonych na pęknięcia, korozję lub przeciążenia,
inspekcje elementów w instalacjach przemysłowych, energetycznych, budowlanych i transportowych.
Rodzaje badań wizualnych
Badania VT dzielą się na:
1. Badania wizualne bezpośrednie
Wykonywane gołym okiem lub przy użyciu prostych narzędzi (lupa, liniał, wzorce spawalnicze). Stosowane, gdy kontrolowana powierzchnia jest dobrze widoczna i dostępna.
2. Badania wizualne pośrednie
Wymagają użycia sprzętu optycznego, takiego jak:
endoskopy,
boroskopy,
kamery inspekcyjne,
lustra inspekcyjne.
Stosowane w trudno dostępnych miejscach lub w przypadku dużych konstrukcji.
Co pozwalają wykryć badania wizualne (VT)?
Badania wizualne umożliwiają wykrycie większości niezgodności powierzchniowych, takich jak:
pęknięcia gorące i zimne,
brak przetopu ujawniający się na powierzchni,
porowatość powierzchniowa,
nadlew i podtopienia,
nadmierna lub niewystarczająca szerokość spoiny,
wżery korozyjne,
odkształcenia i deformacje,
nieprawidłowa geometria lica lub grani,
brak ciągłości spoiny,
różne uszkodzenia eksploatacyjne (pęknięcia zmęczeniowe, korozja, ubytki).
Normy dotyczące badań wizualnych
Badania VT wykonywane są zgodnie z wymaganiami norm:
PN-EN ISO 17637 – badania wizualne złączy spawanych
PN-EN ISO 5817 – Poziomy jakości dla niezgodności spawalniczych
PN-EN ISO 9712 – Kwalifikacja i certyfikacja personelu badań nieniszczących
EN 13018 – Badania wizualne – Zasady ogólne
Normy branżowe (np. energetyka, petrochemia, budownictwo)